Strona głównaEvents archiveAll types of eventsŚredniowieczne opowieści rycerskie

Ostatnie wydarzenia

Newsletter

Zapisz się, aby otrzymywać na bieżąco informacje o NOWOŚCIACH KSIĄŻKOWYCH!

Imię lub Nick:
Email:

Średniowieczne opowieści rycerskie

Termin "wiek średni" wprowadził Krzysztof Cellarius (Keller) pod koniec XVII wieku. W rozumieniu pierwszych, którzy posługiwali się tym terminem, miał zabarwienie pejoratywne. Pomiędzy dwiema wielkimi epokami: starożytności i odrodzenia, znalazła się taka, którą trzeba było napiętnować. To była doba upadku kultury i oświaty, okres ciemnoty i prymitywu. Takie przekonanie trwało długo. Na szczęście naukowcy ciągle badają, odkrywają i obiektywnie patrzą na dzieje. Myśląc o średniowieczu wyobrażamy sobie wprawdzie noc, ale z cudami, fantastycznymi zdarzeniami i czarami. Ten świat wypełniony jest mnichami, pielgrzymami, władcami, damami i ich rycerzami.

15 stycznia mieliśmy okazję pobyć przez chwilę w tym tajemniczym świecie. Słuchaliśmy wykładu docenta doktora habilitowanego Krzysztofa Mrowcewicza, pt.: "Średniowieczne opowieści rycerskie".

Krzyż i miecz były symbolami ideałów średniowiecznego człowieka. Kulturę duchową tworzył przede wszystkim Kościół i nadawał tej kulturze piętno. Dr hab. Mrowcewicz przystępnie i jasno objaśnił swoim słuchaczom skomplikowane zależności feudalizmu. Opowiedział o najbardziej charakterystycznej dla wieków średnich warstwie społecznej. Przybliżył wizerunek rycerza w ówczesnej literaturze.

Wojownicy feudalni posiadali ziemie, dlatego zobowiązani byli do służby i uczestniczenia w wyprawach wojennych na każde wezwanie swego władcy. Ta elitarna warstwa wytworzyła swój własny styl życia, etykę i ceremoniał.

Z czasem ustalił się wzorzec idealnego rycerza. W zależności od sytuacji historycznej, wizerunek ten zmieniał się trochę. Dokumentują to epopeje i romanse rycerskie ówczesnego okresu.

Najsłynniejsza wśród "pieśni o dziejach" jest Pieśń o Rolandzie, opowiadająca o nieustraszonym Rolandzie, walczącym u boku Karola Wielkiego przeciw królowi Saragossy.

Najważniejszymi elementami niepisanego kodeksu Rolanda były honor i wierność. Nie wolno łamać danego słowa, nie wolno wykorzystywać słabości przeciwnika. Przestrzeganie tych zasad było ważniejsze niż zwycięstwo w pojedynku, w bitwie. Roland jest symbolem doskonałego rycerza, ale... Ten doskonały rycerz potrafił wybić całe miasto niewiernych. Taka postawa nie jest dla nas współczesnych czytelników do zaaprobowania, nie pasuje do naszych ideałów. Trzeba jednak pamiętać, że rycerz, który umierał w imię Boga, miał otwartą drogę do raju.

Każdy rycerz miał szansę na wzorcową śmierć w krucjacie. Te zbrojne wyprawy podejmowano z inicjatywy kolejnych papieży w celu zdobycia Ziemi Świętej. Spotkanie chrześcijańskiej Europy z kulturą wschodu urozmaiciło nieco wizerunek rycerza. Z arabskiej poezji miłosnej zaczerpnięto motyw uwielbienia dla kobiety. Do dobrego tonu należało posiadanie damy serca, podziwianie jej, wielbienie, chwalenie jej cnót, stawanie w obronie jej honoru.

Od tej chwili rycerz wyposażony zostaje w honor i uwielbianą damę, wierność ma drugorzędne znaczenie (Tristan romansuje przecież z żoną swego wuja). Podobnie jest z Lancelotem, rycerzem Okrągłego Stołu, niezdolnym dokonać wielkich czynów, ponieważ popełnił grzech niewierności. Wszystkiemu jednak winna jest fatalna siła miłości.

Do grona rycerzy Okrągłego Stołu króla Artura należał jeszcze jeden bardzo ważny rycerz. Dzielny i mocarny wojownik trafił do literatury dzięki Chrétienowi de Troyes, który uczynił go bohaterem poematu epickiego Perceval, czyli opowieść o Graalu. Po raz pierwszy w literaturze pojawia się tu motyw świętego Graala.

Z czasem uklasyczniły się podania o świętym Graalu, to znaczy o misie, do której Józef z Arymatei zebrał krew Chrystusa, i o królu Arturze. Graal był przechowywany w Hiszpanii, w zamku na niedostępnej górze. Był to kolejny cel wędrówek błędnego rycerstwa.

Od tej chwili wielu rycerskich bohaterów literackich błąkało się po świecie. Kolejne misje rycerskie związane są z odnalezieniem świętego Graala. Jeśli znajdą, to, czego szukają, misja się skończy. Graala nie odnaleziono, misja nie została wypełniona. Ale wzorcowych rycerzy tez już nie ma...